اصل خاک ( حق خاک ) چیست؟

انسان در زندگی همیشه دچار دغدغه هایی میشود که نوع زندگی و تفکر و تصمیماتش را تحت تأثیر قرار میدهد. دغدغه هایی مثل گسترش کسب و کار، پیشرفت در علم و گرفتن بورس تحصیلی، تلاش برای حفظ محیط زیست، مهاجرت و مسائلی از این قبیل. میل به مهاجرت و گرفتن اقامت کشوری دیگر و یا تبعه یک کشور دیگر شدن همیشه برای برخی مهم و مورد توجه است اما به سادگی بیان آن نیست و گاهی عده ای را با دردسر مواجه میکند، دردسرهایی مثل خروج غیر قانونی، پناهندگی های سیاسی و ... . در بحث اعطای تابعیت سخن بسیار است. ساده ترین تعریفی که از تابعیت میتوان ارائه داد این است که تابعیت یک رابطه سیاسی، حقوقی و معنوی است که فردی را به دولتی معین مرتبط میسازد. یکی از اصول جالب و جذاب مربوط به این موضوع اصل خاک یا حق خاک میباشد که در زبان لاتین به آن jus soli میگویند. طبق این اصل هر فردی که در قلمرو یا سرزمین یک کشور متولد میشود تابعیت یا شهروندی آن کشور را هم دریافت میکند.البته این اصل در همه جای جهان پذیرفته شده نیست و فقط کشورهایی که به کنوانسیون کاهش بی تابعیتی سال 1961 پیوسته اند، حق شهروندی و تابعیت را به افرادی که در کشتی، هواپیما، قلمرو، آسمان و محدوده هوایی آن کشور متولد شده اند میدهند بطوریکه این حقوق ربطی به ملیت یا شهروندی و یا نوع اقامت (اعم از قانونی و غیرقانونی) والدین ندارد و فرد دارای تمام حقوق شهروندی آن کشور میباشد. این اصل بیشتر در کشورهای مهاجر پذیر نظیر امریکا، کانادا، استرالیا و ... مورد اقبال واقع شده است زیرا این کشورها یه دلیل وسعت خاک و امکانات فراوان و در مقابل جمعیت کم شان در تلاشند که به جمعیت اضافه کنند، بنابراین مهاجران دیگر کشورها را میپذیرند چون افزایش جمعیت منجر به افزایش قدرت، اعتبار و رونق اقتصادی میشود لذا سیستم خاک را میپذیرند؛ خرید بلیط هواپیما .

در مقابل اصل خاک، اصل خون قرار دارد.در این اصل که شیوه دیگری برای اعطای تابعیت میباشد قرار بر این است که کسی که فرزند یکی از اتباع کشوری باشد تابعیت آن کشور را دارا میشود لازم به ذکر است که اکثر کشورها تلفیقی از اصل خاک و اصل خون را در قوانین خود قرار داده اند. جالب است بدانید از سال 2004 هیچ کشور اروپایی از اصل خاک تبعیت نمیکند وتنها کشورهای توسعه یافته ای که این اصل را پذیرفته اند امریکا و کانادا میباشند. با گذشت زمان و سوء استفاده هایی که از این قانون صورت گرفت، بعضی کشورها برای جلوگیری از مهاجرتهای غیر قانونی  شروطی را به این اصل اضافه کردند وآن را به نوعی مورد اصلاح قرار دادند. اصلاحیه هایی نظیر اینکه یکی از والدین باید اهل آن کشور باشد یا در آن متولد شده باشد، داشتن اقامت دائمی حداقل یکی از والدین و یا زندگی در خاک آن کشور. این اصلاحیه ها  برای همه کشورها یکسان نیست و هر کدام قوانین مخصوص به خود را دارند. آنچه گفته شد تلفیقی بود از اصل خاک اصلاح شده چندین کشور. بعضی کشورها هم مثل هند که پرجمعیت هستند برای جلوگیری از مهاجرتهای غیر قانونی اصل خاک را لغو کردند و اصل خون را مبنای کار قرار دادند. حق خاک در ایران دارای چند بند است که به طور خلاصه میتوان گفت کلیه ساکنین ایران بجز آنهایی که تابعیت مسلم خارجی دارند، کسانی که پدرشان ایرانی است، افراد متولد ایران با والدین نامعلوم، کسانی که یکی از پدر یا مادرشان متولد ایران است، برخی که پدرشان قبل از 18 سالگی یک سال در ایران اقامت داشته و هر زن خارجی که با مرد ایرانی ازدواج کند از حقوق شهروندی کشور ایران بهره مند میشود و تابعیت ایرانی به او اهدا میشود. از مزایای اصل خاک این است که هر کس در کشوری اقامت میکند انتظار دارد تحت حمایت قوانین آن کشور بوده و مثل افراد دیگر آن سرزمین دارای حقوق و تکالیف باشد. سیستم خاک در جهت همین هدف است. و نیز باعث کاهش افرد بدون تابعیت میشود زیرا هر دولتی به متولدین در خاکش تبعیت اعطا میکند در این صورت حتی نوزاد متولد شده در کشتی و هواپیما هم صاحب تابعیت خواهند بود.

 


هواپیمایی آسمان
هواپیمایی تابان
هواپیمایی آتا
هواپیمایی معراج
هواپیمایی ایران ایر
هواپیمایی کاسپین
هواپیمایی نفت
هواپیمایی قشم
هواپیمایی ایران ایرتور
هواپیمایی ماهان
هواپیمایی کیش ایر
هواپیمایی زاگرس