اثرات باد ها بر روی حرکت هواپیما

قبل از پرواز با بررسی شرایط هوا یکی از مواردی که میتونه در ذهن خلبان از ارتفاع مسیر شکل بگیره به عنوان پیش فرض باد ارتفاعات در مسیر پروازه که در چارتهای پیش بینی هواشناسی قابل دسترسی است و در میان اینها اطلاعات sigwx و wind aloft مرکز هواشناسی انگلیس از اعتبار و کارآمدی خاص و قابل ستایشی در دنیای هوانوردی برخورداراست. یکی از موارد نادری هم ممکنه پیش بیاد پارامترهای پیش بینی شده با شرایط واقعی در پرواز اختلاف عمده داشته باشد. خصیصه دینامیک و متغیر بودن هوا را ،علی رغم پیشرفت تکنولوژی در هواشناسی هنوز هم مواردی کمی پیش می اید که دقت این سیستم و محاسبات رو اندکی به چالش بکشاند. باد چیزی نیست جز جابجایی توده های هوا و عوامل متعددی باعث این جابجایی می شوند. وقتی تابش خورشید باعث گرم شدن سطح زمین می شود توده هوایی که در مجاورت زمین قرار دارد گرم می شود و در اثر سبک شدن به طرف بالا حرکت می کند. حرکت توده هوای گرم به طرف بالا باعث بوجود آمدن یک مرکز کم فشار در سطح زمین و درنتیجه بروز اختلاف فشاری با توده های هوای اطراف می شود. توده هوای موجود در محلی که فشار بیشتری دارد به سمت مرکز کم فشار حرکت می کند تا در سیستم هوا تعادل ایجاد گردد و حرکت این توده هوا باعث بوجود آمدن باد می شود. ناهمواری های مناطق کوهستانی نیز به نوبه خود تولید بادهای شدیدی می کند که مختص این مناطق است. با فرا رسیدن فصل پائیز و تغییر دمای هوا بادهای فصلی و موسمی نیز شدیدتر می شود.

اثرات باد ها بر روی حرکت هواپیما - خرید بلیط هواپیما

واژه Bumpiness را برای توصیف حرکات محسوس هواپیما در اثر تلاطم جوی بکار می بریم. مقیاس زمانی و مکانی آنها به قدری کوچک است که تصحیح آنها به روشهای معمولی کنترل ، غیر ممکن است. عملا این ناهماهنگی در پرواز باعث بیشترین اضطراب مسافرین می گردد. یک تعریف کلی تر آن حرکات با مقیاس بزرگتر را نیز در بر می گیرد که میتوان آنها را با تکنیک های نوین تا اندازهای کنترل نمود. این حرکات در مورد توفان های تندری و امواج کوهستانی کاملا مهم می باشند. مؤلفه های اغتشاشی در اندازه های هواپیما یا کوچکتر از آن می توانند نیروهای قوی نایکنواخت بر روی سطح هواپیما ایجاد کنند. این امر می تواند انحراف ، افت و خیز ، پیچش و هرگونه حرکات نامنظم دیگری را ایجاد نماید. گاهی اثرات تشدید کننده موجب بروز ارتعاش روی قسمت های انعطاف پذیر هواپیما می شود. مهم ترین واکنش هواپیما به تلاطم جوی همان شتاب عمودی کل بدنه می باشد. ابعاد حرکات در توفان تندری و امواج کوهستانی خیلی بزرگتر از حرکات ناشی از جستهای حاصل از Bumpiness معمولی است. بنابراین می توان تلاش کرد تا به کمک روش های معمولی کنترل با عوارض ناشی از سرعت قائم مقابله نمود. در غیر این صورت به ازای چنین مواردی کاهش ارتفاع رخ می دهد، جست های افقی همراه با تغییر همزمان سرعت هوا موجب شتاب عمودی هواپیما می گردند. دست اندازه های معمولی می توانند ناشی از جست های افقی و عمودی باشند. به هر حال جست های عمودی خیلی شدیدتر عمل می کنند. تلاطم در سطوح پایین و میانی معمولا همسانگرد بوده و تنها جست های عمودی اهمیت دارند. در حالی که ناهمسانگردی همراه با جست های قوی افقی گاهی در سطوح بالا بویژه در استراتوسفررخ می دهد. در این شرایط تکنیک کاهش سرعت در هوای افت و خیزدار کمتر موثر واقع می شود، خرید بلیط هواپیما .

اثرات باد ها بر روی حرکت هواپیما - خرید بلیط هواپیما

تلاطم از عمده ترین علل حوادث در هوانوردی می باشد. شدت جست از مهم ترین فاکتورها است و می تواند به حدی بزرگ باشد که موجب خسارات بدنه ای شود. در پرواز با سرعت کم ، این امر به ازای یک جست با سرعت 15 متر بر ثانیه می تواند مؤثر باشد. ولی برای سرعت های عادی شدت باد جستی در حدود 10 کفایت می کند. بنابراین باید مواظب بود که از مناطق مستعد بروز تلاطم شدید در ابر و یا در هوای صاف اجتناب نمود. مخاطرات پرواز در شرایط تلاطی با افزایش غیر عادی سرعت یا ارتفاع ، فزونی می گیرد. این امر می تواند ناشی از خود تلاطم باشد و یا در اثر تلاش خلبان برای ایجاد کنترل یا تثبیت ارتفاع به وجود آید. گاهی کنترل بیش از حد توصیه نمی شود، زیرا خطر نقص بدنه را تشدید می کند. لرزش هایی که از مؤلفه های کوچک تلاطمی بوجود می آیند، می توانند گاهی عوارض جست های موجود را تقویت کنند. در این شرایط اگر بدنه دارای عیوب نامشهود باشد به شکستن آن متناهی خواهد شد. فرسودگی فلز بدنه این مشکل را تشدید میکند، به ویژه اگر هواپیما برای مدت های طولانی در معرض فشار بار ناشی از جست های مکرر قرار گرفته باشد. اگر ابقا کنترل هواپیما خطر آفرین باشد و با از دست دادن کنترل هواپیما اغلب برگشت به ارتفاع مطمئنه پرواز افقی در شرایط متلاطم مشکل می باشد. سرعتهای عمودی تا 30 m/s نیز در بعضی توفان های تندری محتمل است و بدون تردید حفظ ارتفاع غیر ممکن خواهد شد. خوشبختانه شدت جریانات پایین سو در مجاورت سطح زمین کاهش می یابد، ولی تلاش خلبان برای حفظ ارتفاع می تواند وضیت هواپیما را نامطمئن سازد. تلاطم شدید در مرز جریانات عموی باعث از دست دادن کنترل می گردد. تلاطم مسائل دیگری نیز به همراه دارد. مسافران در اثر تلاطم ناگهانی مجروح شده و یا طی یک پرواز افت و خیزدار طولانی متحمل ناملایمات می گردند. خلبان ها نیز هنگام نشست یا برخاست در شرایط متلاطم با مشکلاتی مواجه می شوند.

اثرات باد ها بر روی حرکت هواپیما - خرید بلیط هواپیما

وقتی که هواپیما در حال پرواز است با حرکت خود از میان توده های هوا تولید باد می کند. همانطور که اتومبیل هنگام حرکت در جاده  تولید باد می کند. باید توجه داشت که هوا همیشه سامن نیست و در این صورت هواپیمایی که پرواز می کند نه تنها با حرکت خود باد تولید می کند بلکه با بادهایی که در حال وزش هستند روبرو می شود. بادی که به طور مستقیم و در خلاف جهت برخاستن هواپیما از باند بوزد از نظر آیرودینامیکی بسیار مطلوب است. چنین بادی باعث می شود تا هواپیما مسافت زیادی جهت بلند شدن از باند طی نکند و پس از نشستن نیز خیلی سریع تر متوقف شود. اما باد همیشه در جهت مناسب (مخالف) نمی وزد. در بسیاری موارد جهت وزش باد از سمت چپ و راست باند است. حال اگر هواپیما به هنگام نشستن و برخاستن با باد پهلو روبه رو گردد ٬ به سمت باد خواهد چرخید. خلبان باید در چنین شرایطی با اجرای روش مناسب در استفاده از فرامین پروازی از انحراف مسیر پرواز جلوگیری کند و هواپیما را به سلامت روی باند فرود آورد. بادها می توانند تاثیر مهمی روی عملیات یک هواپیما داشته باشند . ولی تنها اثر مثبت نیست بلکه ممکن است ضرر و زیانی را نیز به همراه داشته باشند .

از نظر هواشناسی دو نوع شرایط باد برای عملیات یک هواپیما وجود دارد : 

1- باد سطحی : شرایط هوا برای عملیات یک هواپیما در روی زمین 
2-  ویند الافت : شرایط هوا برای عملیات یک هواپیما در حین پرواز 

هر دو این شرایط سه نوع باد را تحت پوشش خود قرار می دهند که عبارتند از : 

1- هد ویند ( head wind ) به وزش بادی گفته می شود که مستقیم . در جهت حرکت هواپیما و به نوک آن برخورد می کند . 
2- تایل ویند ( tail wind ) به وزش بادی گفته می شود که مستقیم . در جهت حرکت هواپیما و به تایل  آن برخورد می کند . 
3- کراس ویند ( cross wind ) به وزش بادی گفته می شود که عمود بر باند بوده وبه پهلو و کناره هوایما برخورد می کند .

اثرات باد ها بر روی حرکت هواپیما - خرید بلیط هواپیما

باد پهلو و اثرات آن

- وزیدن باد از پهلو باعث می شود تا بال هواپیما که در سمت وزش باد قرار دارد بیشتر نیروی برا تولید کند.
- بالی که بیشتر (برا) تولید می کند ٬ زود تر به سمت بالا رفته و به علت تولید نیروی برا ٬ دارای نیروی (پسا) بیشتر نیز خواهد بود. در نتیجه وجود این نیرو هواپیما به سمت باد بر می گردد
- هواپیما پس از بلند شدن به سمت باد برگشته و بالی که در سمت وزش باد قرار دارد رو به بالا رفته و هواپیما را به سمت دیگر کج می کند.
- برخورد باد با دم هواپیما باعث می شود تا سکان عمودی هواپیما به سمت باد برگردد.
- قبل از رسیدن هواپیما به ارتفاع مورد نظر از مسیر پروازی منحرف می شود.
 
نشستن با باد پهلو

در شرایطی که در فرودگاه باد پهلو بوزد ٬ خلبان همانند بلند شدن ٬ باید با استفاده از روش مناسب هواپیما را در امتداد باند قرار دهد و پس از نشستن نیز نگذارد تا هواپیما هنگام حرکت روی باند از مسیر خود منحرف شود. در وضعیت معمولی و غیر اضطراری آماده سازی هواپیما برای نشستن با باد پهلو تقریبآ از ارتفاع ۱۰۰۰ پا از سطح فرودگاه شروع می شود. بعضی ها معتقدند که باید با کج کردن بال هواپیما در جهت وزش باد و با استفاده از سکان عمودی متحرک در جهت مخالف باد هواپیما را در مسیر خود نگاه داشت. اما گروه دیگر معتقدند که از همان ابتدا هواپیما را به سمت باد چرخانده و مسیر پرواز را در امتداد باند حفظ کرد. بدین ترتیب جهت هواپیما را به سمت باد تغییر داد و هواپیما را به پهلو به طرف باند هدایت داد. درچنین حالتی هواپیما با بالی که بطرف پایین قرار دارد و به سمت باند پرواز می کند٬ باید سعی شود که ابتدا چرخی که در سمت وزش باد قرار دارد و سپس چرخ دیگر هواپیما با باند فرود تماس بگیرد. بلافاصله پس از تماس چرخ جلو با باند ٬ کنترل فرامین در جهت وزش باد چرخیده و بدین ترتیب از انحراف هواپیما به خارج از باند جلوگیری شود. برای کنترل هواپیماهایی که بال آنها زاویه عقب رفتگی دارد (ایرباس ٬ توپولف و ...) و یا موتور آنها در زیر بال قرار گرفته ٬ هماهنگی بیشتری بین فرامین پروازی لازم است. وقتی موتور هواپیما مجهز به رانش برگردان باشد باید و خلبان سعی بر کاهش سرعت با استفاده از آن کند باعث خواهد شد تا هواپیما بیشتر به سمت باد برگردد. در چنین حالتی خلبان باید سعی کند تا آنجا که ممکن است استفاده از رانش برگردان را به تعویق بیندازد. اگر سطح باند خیس باشد ٬ تایر های هواپیما اصطکاک لازم را نخواهد داشت و این امر باعث می شود تا هواپیما به سمت باد برگردد.

بلند شدن با باد پهلو

با آگاهی از مسائل باد پهلو ٬ خلبان می تواند با استفاده از روش صحیح هواپیما را کنترل و پرواز خوبی را شروع کند.
- در اکثر مواقع بین ۲۰ تا ۴۰ درجه چرخش کنترل فرامین در جهت باد از کج شدن بال های هواپیما پس از بلند شدن جلوگیری خواهد کرد.
-هرچه سرعت هواپیما بیشتر شود چرخش کنترل فرامین در جهت باد نیز کمتر خواهد شد.
- هواپیما با همین حالت از زمین بلند می شود و پس از اینکه خلبان مطمئن شد که هواپیما با مانئی برخورد نخواهد کرد٬ کنترل فرامین را به حالت عادی برخواهد گرداند.
-تغییرات ناگهانی سرعت و جهت باد را "باد قیچی" Wind shear گویند كه میتواند به صورت افقی ویا عمودی و یا مخلوطی از هر دو جهت باشد.


هواپیمایی آسمان
هواپیمایی تابان
هواپیمایی آتا
هواپیمایی معراج
هواپیمایی ایران ایر
هواپیمایی کاسپین
هواپیمایی نفت
هواپیمایی قشم
هواپیمایی ایران ایرتور
هواپیمایی ماهان
هواپیمایی کیش ایر
هواپیمایی زاگرس