چگونگی مسیریابی هوایی هواپیماها

شاید شما هم گاهی به این موضوع فکر کرده باشید که خلبانها در آسمان چگونه مسیر حرکت را تشخیص میدهند و چطور تصمیم میگیرند که در چه مسیری حرکت کنند تا به مقصد برسند. روی زمین با وجود هزاران تابلوی راهنما و عده بسیار زیادی که شهر و جاده ها را مثل کف دست میشناسند باز هم امکان بیراهه رفتن و پیدا نکردن مسیر وجود دارد، در مورد هواپیما و آسمان که دیگر بماند که نه تابلویی دارد که راهنمای خلبان باشد و نه کسی بالای ابرهاست  که بلد راه باشد و بتوان از او آدرس پرسید. پس روش کار چگونه است؟ خواندن ادامه این مطلب شاید به تعدادی از پرسشهایی که ذهن ما را درگیر خود کرده است پاسخ دهد. پیش از پرواز خلبان نقشه پرواز را که شامل مسیر، ارتفاع و سرعت هواپیماست به واحد کنترل ترافیک میدهد، در مقابل واحد کنترل ترافیک هوایی هم به هر هواپیما یک مسیر نامرئی برای پرواز اختصاص میدهد تا هواپیماها با هم برخوردی نداشته باشند. در واقع هواپیماها برای ایمنی باید حداقل 16 کیلومتر از پهلوها، 300 متر از بالا و پایین و به مدت 10 دقیقه پرواز از جلو و عقب با هم فاصله داشته باشندتا خیالشان از بابت عدم برخورد راحت باشد. از طرف دیگر بیشتر هواپیماها در دماغه خود یک رادار دارند که وظیفه ان اعلام شرایط بد جوی یا وجود هواپیما و اشیاء دیگر در جلوی هواپیماست. اما شاید این سؤال برایتان پیش بیاید که رادار چگونه وسیله ایست و ماهیت آن چیست.

رادار یک دستگاه رادیویی است که برای مشاهده اجسام و اندازه گیری برخی ویژگی های آنها با موجهای رادیویی به کار میرود.رادار شامل یک فرستنده و یک گیرنده و یک یا چند آنتن است. کاربرد سنتی رادار و محل تولد و رشد آن در صنایع نظامی و هوانوردی است. رادارهای نظامی برای کاربرد نظارت، ردیابی هدف، هدایت ناوبری و دید از پشت موانع ساخته میشوند. کاربردهای غیر نظامی رادار در سیستمهای تصویربرداری ماهواره ای، هدایت کشتی و هواپیما، هواشناسی، کنترل ترافیک و اتومبیلهای هوشمند است. چگونگی کار رادار در هواپیما هم با استفاده از امواج کوتاه رادیویی است که منتشر میکند. در واقع این امواج پس از برخورد با موانع یا ابرها بازتاب میابند و گیرنده هواپیما با توجه به شدت و زمان برگشت موج، نوع مانع و فاصله آن تا هواپیما را تشخیص میدهد، سپس این اطلاعات به دست آمده توسط رادار در صفحه نمایش خلبان نشان داده میشود. در واقع وسیله ایست برای جمع آوری اطلاعات از اشیاء به ویژه در فواصل دور ، که در آن با استفاده از تجزیه و تحلیل امواج الکترومغناطیس برگشتی، اطلاعاتی نظیر فاصله، ابعاد، سرعت و خواص هدف مورد نظر تعیین میشود. هواپیماهای مدرن چون بسیار سریع و در ارتفاع زیاد پرواز میکنند بنابراین خلبان نمیتواند با مشاهده سطح زمین مسیر خود را بیابد زیرا این هواپیماها بالای ابرها پرواز میکنند و هیچ دیدی به سطح زمین ندارند برای همین خلبان و واحد کنترل ترافیک هوایی برای کنترل هواپیما و مسیریابی به سیستمهای الکترونیکی نیازمندند.

این تجهیزات برای مسیریابی از اطلاعات تجهیزات رادیویی هواپیما مثل رادار، تجهیزات موجود روی زمین و اطلاعات به دست آمده از ماهواره های در حال چرخش در مسیر زمین استفاده میکنند. پس تا اینجا برایمان روشن شد که خلبان با استفاده از تجهیزاتی که در مورد آنها صحبت کردیم حین پرواز مسیر را تشخیص میدهد و هواپیما را هدایت میکند. اما در نواحی بالای فرودگاه هواپیماها توسط واحد کنترل ترافیک هوایی راهنمایی میشوند، این واحد از طریق رادیو با خلبان صحبت میکند.لازم به ذکر است که اطلاعات مربوط به تمام هواپیماهای در حال پرواز از طریق رادارهای فرودگاه بر روی صفحه نمایش واحد کنترل ترافیک هوایی ثبت میگردد. در واقع هواپیما راههای هوایی را میپیماید تا به مقصد برسد و به محض نزدیک شدن به فرودگاه خلبان در تماس با برج مراقبت متوجه میشود که در چه جهتی حرکت کند و سرعت و جهت باد در زمین چقدر است.البته هواپیماها مجهز به سیستم فرود به نام ILS هستند که خلبانان را در راه فرود و یافتن باند بطور کامل راهنمایی میکند. اگر هم دید خلبان خوب نباشد از برج مراقبت میخواهد تا به طرف باند هدایتش کند. پس دیدیم که هدایت هواپیما و یافتن مسیر پرواز به سادگی مسیریابی روی زمین نیست و حساسیتها و پیچیدگیهای خاص خود را دارد که فقط از عهده اهل فن آن بر میآید.


هواپیمایی آسمان
هواپیمایی تابان
هواپیمایی آتا
هواپیمایی معراج
هواپیمایی ایران ایر
هواپیمایی کاسپین
هواپیمایی نفت
هواپیمایی قشم
هواپیمایی ایران ایرتور
هواپیمایی ماهان
هواپیمایی کیش ایر
هواپیمایی زاگرس